| |
NETYKIETA
SIEC
WSKAZOWKI
DLA UZYTKOWNIKOW I ZASADY ETYKIETY
Autor: Arlene H. Rinaldi
Florida Atlantic University
wrzesien 1992
Tlumaczenie: Krzysztof Snopek
Wydzial Elektryczny Politechniki Gdanskiej
grudzien 1993
WSTEP
-
Motywacja
do powstania tego opracowania byla potrzeba opracowania jednolitych
wskazowek dla wszystkich protokolow INTERNET'u, ktore pozwolilyby
uzytkownikom (z Uniwersytetu Floryda) wykorzystywac wszystkie potencjalne
zasoby INTERNET'u, zapewniajac jednoczesnie pelna ich (uzytkownikow)
odpowiedzialnosc za sposob dostepu i transmisji informacji poprzez siec
INTERNET.
-
Zakladamy,
ze czytajacy jest w pewnym stopniu zaznajomiony z terminologia i protokolami
do ktorych odwolujemy sie w tym
opracowaniu. Zezwala sie na powielanie i rozpowszechnianie tego dokumentu,
pod warunkiem ze tekst pozostanie nienaruszony.
-
W
sprawach uzupelnien, komentarzy, sugestii itp. prosimy nadsylac poczte (E-mail)
na adres: rinaldi@acc.fau.edu
WPROWADZENIE
Sprawa o podstawowym znaczeniu dla kazdego uzytkownika sieci jest, aby zdawal on
sobie sprawe ze swej odpowiedzialnosci za dostep do rozleglych zasobow
INTERNET'u: uslug, komputerow, systemow i ludzi. Uzytkownik ponosi ostateczna
odpowiedzialnosc za swoje dzialania przy dostepie do uslug sieciowych.
INTERNET nie jest pojedyncza siecia; jest to raczej zbior tysiecy pojedynczych
sieci, ktorym umozliwiono wymiane informacji pomiedzy soba. Informacja wysylana
do INTERNET'u moze w rzeczywistosci wedrowac poprzez wiele roznych sieci zanim
dotrze do miejsca przeznaczenia. Dlatego uzytkownicy pracujacy w INTERNET'cie
musza byc swiadomi obciazenia, jakie wnosza do innych wspolpracujacych sieci.
Jako uzytkownik sieci lokalnej otrzymujesz zezwolenie na dostep do innych sieci
(i/lub systemow komputerowych w nich pracujacych). Kazda siec i system
maja wlasny zestaw regul, zwyczajow i procedur. Dzialania, ktore sa rutynowo
dozwolone w jednej sieci/systemie, moga byc kontrolowane lub nawet zabronione w
innej. Uzytkownik jest odpowiedzialny za przestrzeganie tych lokalnych regul.
Pamietaj: fakt, ze uzytkownik "moze" wykonac jakies konkretne
dzialanie nie oznacza jeszcze, ze "powinien" je wykonac.
Uzywanie sieci jest PRZYWILEJEM, a nie UPRAWNIENIEM; przywilejem, ktory moze byc
w kazdej chwili czasowo odebrany za jego naduzywanie.
Przykladami
takiego naduzywania moga byc: umieszczanie w systemie nielegalnych informacji,
uzywanie obelzywego lub budzacego inne zastrzezenia jezyka w przesylanych
wiadomosciach (zarowno publicznych jak i prywatnych), nadawanie wiadomosci,
ktore moga spowodowac utrate wynikow pracy u odbiorcow, wysylanie tzw. "listow
lancuszkowych", "broadcast'ow", oraz wszelkie inne dzialania,
ktore moga spowodowac "przepelnienie" sieci lub w inny sposob zaklocac
prace innych uzytkownikow.
W
szczegolnych wypadkach moze nastapic odebranie przywileju pracy w sieci NA
STALE, bedace wynikiem akcji dyscyplinarnych, podejmowanych przez specjalna
komisje, powolana do badania przypadkow naduzyc w sieci.
POCZTA
ELEKTRONICZNA I PLIKI
ODPOWIEDZIALNOSC
UZYTKOWNIKA
Uzytkownik odpowiada za zawartosc i utrzymywanie w porzadku swojej
elektronicznej skrzynki pocztowej:
-
Kontroluj
poczte codziennie i utrzymuj sie w wyznaczonym Ci limicie miejsca na dysku.
-
Usuwaj
niezwlocznie niepotrzebne przesylki, poniewaz zajmuja one miejsce na dysku.
-
Utrzymuj
w swojej skrzynce tylko naprawde niezbedne przesylki.
-
Przesylki
mozna kopiowac do zbioru, a nastepnie na dysk lokalny Twojego komputera lub
dyskietke, do pozniejszego korzystania.
-
Nigdy
nie zakladaj, ze Twoja poczta moze byc odczytana tylko przez Ciebie; inni
moga byc tez w stanie odczytac Twoja przesylke. Nigdy nie
wysylaj i nie przechowuj niczego, czego nie chcialbys zobaczyc np. w
dzienniku wieczornym.
Uzytkownik
jest tez odpowiedzialny za zawartosc i utrzymywanie w porzadku swojego katalogu
(home directory) na dysku server'a:
-
Utrzymuj
zawartosc katalogu na poziomie niezbednego minimum. Pliki powinny byc
kopiowane na dysk lokalny Twojego komputera lub na dyskietki.
-
Rutynowo
i czesto kontroluj, czy Twoj komputer/dyskietki nie zostal zawirusowany,
szczegolnie po transmisji plikow z innych systemow, aby zapobiec
rozprzestrzenianiu sie wirusow.
-
Twoje
pliki moga byc dostepne dla osob posiadajacych wyzsze uprawnienia systemowe,
tak wiec nie przechowuj niczego prywatnego w Twoim katalogu.
TELNET
-
Wiele
uslug dostepnych poprzez TELNET posiada pliki z dokumentacja, dostepne
on-line lub przez FTP. Sciagnij te pliki i zapoznaj sie z nimi, zamiast
blokowac lacza podczas dlugotrwalych prob "nauczenia sie" nowego
systemu.
-
Pamietaj
o innych uzytkownikach, ktorzy chca korzystac z danej uslugi; jej operator
moze Ci w ostatecznosci zabronic do niej dostepu. Badz przylaczony do innego
systemu tylko na czas niezbedny dla uzyskania zadanej informacji, a potem
odlacz sie bez zwloki.
-
Uzyskane
informacje powinienes skopiowac na swoj lokalny komputer lub na dyskietki
(nie przetrzymuj ich na server'ze).
ANONYMOUS
FTP (protokol przesylania plikow)
-
Uzytkownicy
powinni podawac jako PASSWORD swoj adres poczty elektronicznej (E-mail);
operator server'a FTP moze wowczas w razie potrzeby sledzic poziom
uzytkowania FTP. Jezeli Twoj adres E-mail powoduje bledy, podaj GUEST w
odpowiedzi na nastepny "password prompt".
-
Staraj
sie wykonywac transmisje duzych plikow (ponad 1 Mb) po godzinach pracy, a w
przypadku odleglych server'ow -w poznych godzinach wieczornych.
-
Stosuj
sie do ograniczen czasowych wymaganych przez server'y FTP. Mysl w
kategoriach czasu lokalnego na server'ze, z ktorym sie polaczyles, a nie
Twojego czasu lokalnego.
-
Kopiuj
uzyskane pliki na Twoj komputer lokalny lub dyskietki, aby utrzymac sie w
wyznaczonym limicie Twojego katalogu na server'ze.
-
Jesli
korzystasz z uslug ARCHIE, rob to w miare mozliwosci za pomoca poczty
elektronicznej, a nie on-line.
-
Kopiujac
programy uzytkownik jest odpowiedzialny za sprawdzenie i przestrzeganie
warunkow licencji i praw "copyright". Jezeli program jest Ci
przydatny w uzytkowaniu, oplac (jezeli jest wymagana) autorowi oplate
rejestracyjna. Jezeli masz jakies watpliwosci, nie kopiuj programu; bylo
wiele przypadkow gdy oprogramowanie chronione przez "copyright"
znalazlo sie w archiwach FTP. Dodatkowych informacji (support) co do
skopiowanych programow zadaj od autora danej aplikacji. Usuwaj
niepotrzebne programy z Twojego systemu.
KOMUNIKACJA
ELEKTRONICZNA
(E-mail,
grupy LISTSERV, Usenet, Mailing lists)
-
Nadawaj
przesylki krotkie i na temat
-
W
jednej przesylce koncentruj sie na jednym temacie
-
Badz
profesjonalny i ostrozny w tym, co mowisz o innych. (Przesylki E-mail latwo
jest rozpowszechniac!).
-
Cytuj
zawsze zrodla, referencje itp.
-
Pisz
krotkimi liniami, unikaj znakow sterujacych
-
Przestrzegaj
"drogi sluzbowej" w korespondencji z administratorami sieci/uslug.
Np. nie przesylaj zazalen na dzialanie poczty bezposrednio na
"top" tylko dlatego ze potrafisz to zrobic poprzez E-mail.
-
Nie
uzywaj sieci akademickich do celow handlowych i prywatnych
-
W
stopce przesylki pocztowej zalaczaj swoje dane (signature). Powinny one
zawierac: imie, nazwisko, stanowisko, komorke organizacyjna, adres E-mail i
byc nie dluzsze niz 4 linie. Dodatkowo mozna podac adres pocztowy i nr
telefonu.
-
Pisz
duzymi literami tylko aby podkreslic wazny punkt lub wyroznic tytul/naglowek.
Slowa mozna tez wyroznic ujmujac je w *gwiazdki*.
-
Badz
staranny i ostrozny przekazujac (forwarding) poczte na adresy grupowe i
listy dystrybucyjne. Zaleca sie podac zrodlo dokumentu oraz instrukcje jak
otrzymac kopie.
-
Za
szczegolnie niegrzeczne uwaza sie rozpowszechnianie prywatnej poczty przez
"mailing lists" lub Usenet bez zezwolenia autora.
-
Badz
ostrozny piszac z humorem lub sarkazmem. Bez osobistego kontaktu Twoj zart
moze byc odebrany jako zlosliwa krytyka.
-
Przestrzegaj
warunkow licencji i copyright'u.
-
Cytujac
inne osoby, wytnij wszystko, co nie dotyczy bezposrednio problemu.
Zalaczenie calego artykulu na pewno znudzi czytajacych.
-
Uzywaj
w miare mozliwosci skrotow.
LISTSERV,
GRUPY DYSKUSYJNE
Na niektorych listach panuje maly ruch, inne moga wypelnic Twoja skrzynke
kilkuset przesylkami na dzien. Liczne przesylki nadchodzace z roznych
listserver'ow, listy adresowane do wielu uzytkownikow wymagaja znacznego nakladu
czasu na przetwarzanie i okupuja cenne zasoby systemu. Subskrypcje do list
dyskusyjnych nalezy ograniczac do niezbednego minimum, uwzgledniajac limit
miejsca na dysku i wlasne mozliwosci czytania na biezaco nadsylanych przesylek.
-
Dbaj
aby Twoje pytania i komentarze odpowiadaly tematowi danej listy.
-
Nie
wahaj sie prowokowac innych do dyskusji. Pamietaj ze dyskusje te sa
"publiczne" i sluza konstruktywnej wymianie pogladow. Traktuj
innych uczestnikow tak, jak chcialbys byc sam traktowany.
-
Stawiajac
pytanie w grupie dyskusyjnej, zalecaj nadsylanie odpowiedzi do Ciebie
osobiscie; wyslij opracowana, zbiorcza odpowiedz do calej grupy.
-
Odpowiadajac
na przesylke nadeslana do grupy, sprawdz adres aby byc pewnym, ze
odpowiadasz zgodnie z intencja (pojedynczej osobie lub calej grupie).
-
Zapisujac
sie do grupy, zachowaj otrzymane potwierdzenie zgloszenia aby ew. moc sie na
nie powolac.
-
Jesli
nie bedzie Cie w pracy ponad tydzien, wypisz sie lub zawies subskrybcje we
wszystkich listach/grupach do ktorych nalezysz.
-
Jesli
mozesz odpowiedziec na czyjes pytanie, odpowiedz na jego osobisty adres.
Dwudziestu ludzi odpowiadajacych na to samo pytanie na duzej liscie moze
zapelnic szybko wiele skrzynek pocztowych ....
-
Zapisuj
sie na liste podajac swoj osobisty adres, a nie np. wspolny adres biura,
katedry itp.
-
Czasami
zapisujacy sie na liste nie sa zaznajomieni z wlasciwa "etykieta
sieciowa" ('netiquette') i nadsylaja zadania SUBSCRIBE lub UNSUBSCRIBE
bezposrednio do samej listy. Badz tolerancyjny w takich przypadkach, udziel
lepiej pozytecznych wskazowek zamiast krytykowac.
-
Inni
ludzie na liscie nie sa zainteresowani Twoimi zadaniami zapisania czy
wypisania z listy. Wszelkie zadania administracyjne tego typu winny
byc nadsylane pod odpowiedni adres, nie zas do samej listy. Odpowiednie do
tego celu sa adresy:
dla
LISTSERV GROUPS
listserv@host
dla
MAILING LISTS
listname-REQUEST@host
lub listname-OWNER@host
Zarowno
w przypadku Mailing lists jak i LISTSERV groups w celu zapisania/wypisania na/z
listy, w tresci przesylki umiesc: SUBSCRIBE nazwa_listy imie
nazwisko (aby zapisac sie na liste) lub UNSUBSCRIBE nazwa_listy (aby sie z
niej wypisac)
.
|
